Một vết thương dai dẳng sau xạ trị có thể được che phủ bằng mô khỏe mạnh, giúp bạn bớt đau, dễ chăm sóc hơn và quay lại nhịp sống thường ngày.
Loét do tia xạ là vết thương hở xuất hiện trên vùng da và mô từng nhận xạ trị, thường nhiều tháng hoặc nhiều năm sau đó. Tia xạ làm tổn thương các mạch máu nhỏ tại chỗ, nên vùng mô này được nuôi dưỡng kém và khó tự lành. Phẫu thuật phù hợp với một số trường hợp, nhưng không phải với tất cả mọi người.
Mọi việc bắt đầu bằng một buổi khám và trò chuyện. Bác sĩ của bạn xem xét vùng loét, hỏi về lần xạ trị trước đây, tình trạng ung thư hiện tại và các thuốc bạn đang dùng. Vì vết loét trên nền mô xạ trị đôi khi che giấu ung thư tái phát, bác sĩ thường lấy một mẫu mô nhỏ để xét nghiệm (sinh thiết) trước khi lên kế hoạch mổ. Bạn có thể được làm thêm chẩn đoán hình ảnh để đánh giá độ sâu của tổn thương.
Nguyên tắc chung của phẫu thuật là cắt bỏ phần mô đã hỏng do tia xạ và che phủ vùng khuyết bằng mô khỏe mạnh được nuôi máu tốt từ nơi khác trên cơ thể bạn. Phần mô che phủ này có thể là vạt da kèm cơ hoặc mỡ (gọi là vạt), được chuyển đến và khâu nối để mang theo nguồn máu nuôi. Lựa chọn kỹ thuật cụ thể tùy thuộc vị trí, kích thước vết loét và tình trạng mô xung quanh.
Phẫu thuật thường được thực hiện dưới gây mê toàn thân, nghĩa là bạn ngủ trong suốt cuộc mổ. Bác sĩ của bạn cắt lọc sạch mô bệnh đến phần mô lành, sau đó đặt và cố định vạt che phủ, đôi khi cần nối mạch máu dưới kính hiển vi. Thời gian mổ thay đổi nhiều tùy mức độ phức tạp của từng trường hợp.
Sau mổ, bạn được theo dõi sát để đảm bảo vạt sống tốt và được tưới máu đầy đủ. Vùng lấy vạt cũng được chăm sóc cùng lúc. Kế hoạch điều trị của bạn luôn được phối hợp với bác sĩ ung bướu để vừa xử lý vết thương, vừa không ảnh hưởng đến việc theo dõi bệnh nền.
Mục tiêu của điều trị là che phủ một vết thương khó lành bằng mô bền vững hơn, giúp giảm đau và hạn chế nhiễm trùng. Đây là một can thiệp mang tính tái tạo và chức năng, không phải để làm đẹp.
Hồi phục sau điều trị loét do tia xạ thường kéo dài hơn so với vết thương trên da bình thường, vì mô vùng xạ trị vốn lành chậm. Các mốc dưới đây là khoảng ước lượng và sẽ khác nhau tùy người, tùy kỹ thuật.
Mọi cuộc phẫu thuật đều có rủi ro, và trên nền mô đã xạ trị thì khả năng biến chứng cao hơn vì mô lành kém. Bác sĩ của bạn sẽ trao đổi cụ thể về các nguy cơ liên quan đến trường hợp của bạn.
Tại Bệnh Viện Thẩm Mỹ Tạo Hình Thế Giới Đẹp, các bác sĩ tiếp cận vết loét do tia xạ như một vấn đề cần đánh giá kỹ trước khi mổ. Chúng tôi chú trọng việc loại trừ ung thư tái phát bằng sinh thiết khi cần, và phối hợp với bác sĩ ung bướu của bạn để kế hoạch điều trị phù hợp với tình trạng bệnh nền.
Trong và sau phẫu thuật, đội ngũ theo dõi sát sức sống của vạt và quá trình lành thương, vì mô vùng xạ trị đòi hỏi chăm sóc thận trọng và kiên nhẫn. Chúng tôi trao đổi thẳng thắn với bạn về những gì phẫu thuật có thể và không thể làm, để bạn quyết định dựa trên thông tin rõ ràng.
Cuộc mổ được thực hiện dưới gây mê nên bạn không đau trong lúc mổ. Sau đó bạn sẽ có cảm giác đau và căng tức ở vùng phẫu thuật cũng như nơi lấy vạt, và được dùng thuốc giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ.
Mục tiêu của phẫu thuật là che phủ vết thương bằng mô được nuôi máu tốt, giúp tăng khả năng lành. Tuy vậy mô vùng xạ trị vốn lành chậm, nên không thể hứa trước kết quả; một số trường hợp cần nhiều lần can thiệp.
Bạn sẽ có sẹo cả ở vùng được tái tạo lẫn nơi lấy vạt. Vùng da mới có thể khác về màu sắc, độ dày và cảm giác so với da xung quanh. Sẹo còn thay đổi trong nhiều tháng trước khi ổn định.
Thời gian nghỉ tùy vị trí vết thương, mức độ phẫu thuật và tính chất công việc của bạn. Nhiều người cần ít nhất vài tuần trước khi trở lại sinh hoạt nhẹ. Bác sĩ của bạn sẽ ước lượng cụ thể hơn cho trường hợp của bạn.
Không. Đây là phẫu thuật để xử lý vết thương, không phải để điều trị ung thư. Bạn vẫn cần tiếp tục theo dõi và điều trị ung bướu theo kế hoạch riêng với bác sĩ chuyên khoa ung thư.
Đôi khi một vết loét trên vùng từng xạ trị có thể liên quan đến ung thư tái phát hoặc khối u mới. Vì vậy bác sĩ của bạn thường lấy mẫu mô xét nghiệm trước khi phẫu thuật để loại trừ khả năng này.
Tuổi không phải là yếu tố quyết định duy nhất. Điều quan trọng hơn là sức khỏe tổng thể của bạn và mức độ kiểm soát các bệnh nền. Bác sĩ của bạn sẽ đánh giá xem lợi ích có lớn hơn nguy cơ trong trường hợp của bạn không.
Vạt có thể không sống một phần hoặc toàn bộ, nhất là trên nền mô xạ trị. Khi đó bạn có thể cần thay băng kéo dài, cắt lọc lại hoặc một lần phẫu thuật khác. Đội ngũ sẽ theo dõi sát để phát hiện sớm và xử trí.
Bạn nên ngừng hút thuốc, kiểm soát tốt các bệnh nền như đái tháo đường, ăn uống đủ chất và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc vết thương. Những điều này không bảo đảm kết quả nhưng giúp mô có điều kiện lành tốt hơn.
Bước tiếp theo nên là một cuộc trò chuyện — hãy đặt lịch tư vấn.
Nội dung trên trang chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa. Kết quả phẫu thuật khác nhau ở mỗi người.